<$BlogRSDURL$>

Tuesday, May 31, 2005

مهارتهاي يادگيري- قسمت چهارم

چگونه بهتر تمرکز کنيم؟

چکيده: بسياري از دانش آموزان از عدم تمرکز در هنگام مطالعه شکايت دارند. آنها فکر مي کنند قدرت تمرکز يک استعداد ذاتي است که برخي انسانها فاقد آن هستند؛ اما حقيقت اين است که با انجام تعدادي تمرين ساده مي توان قدرت تمرکز را چند برابر کرد. در اين مقاله قصد داريم شما را با تعدادي از اين تمرين ها آشنا کنيم.
براي يادگيري تمرکز در ابتدا بايد مکان آرامي را بيابيد که در آن کسي مزاحم شما نشود؛ سپس بر روي زمين و يا يک صندلي راحتي بنشينيد. نفس عميقي بکشيد و بدن خود را به حالت آزاد و رها نگهداريد. سعي کنيد تمام عضلات خود را آزاد و شل کنيد. اکنون مي توانيد به انجام تمرين ها بپردازيد. قبل از انجام تمرينات به نکات زير توجه کنيد:
- با اولين تمرين شروع کنيد و هر روز آن را تکرار کنيد تا اينکه به انجام آن مسلط شويد و قادر باشيد براي مدت ۵ دقيقه به چيز ديگري غير از آن فکر نکنيد.
- با خودتان رو راست باشيد و هنگامي که مطمئن شديد تمرين اول را با تمرکز کامل و به درستي انجام داده ايد، به انجام تمرين بعدي بپردازيد.
- زمانبندي خاصي براي انجام اين تمرين ها پيشنهاد نمي شود، چون اگر به شما گفته شود که بايد در مدت يک هفته تمريني را تکميل کنيد و به آن مسلط شويد و شما از عهده اين کار بر نياييد، ممکن است نااميد شويد و يا گاهي ممکن است براي به پايان رساندن تمرين در زمان تعيين شده، آن را بطور کامل و صحيح انجام ندهيد. بخاطر بسپاريد که گاه روزها، هفته ها و حتي ماهها تمرين مستمر لازم است تا به اين مهارت ها مسلط شويد.
- هنگام انجام تمرين ها به چيز ديگري فکر نکنيد. دقت کنيد که به رويا فرو نرويد و خواب آلوده نباشيد و هنگاميکه احساس مي کنيد فکرتان به مسائل ديگر مشغول شده، تمرين را متوقف کنيد.
- وقتي که در انجام اين تمرين ها مهارت پيدا کرديد، مي توانيد مدت آن را بيشتر کنيد و يا دو بار در روز به انجام آن بپردازيد، اما در ابتدا سعي نکنيد که بيش از اندازه تمرين کنيد. ممکن است فکر کنيد که تمرين ها بسيار ساده و آسان هستند و بخواهيد تمام آنها را در يک زمان انجام دهيد. اما توصيه ما به شما اين است که به تدريج پيش برويد و ذهن خود را خسته نکنيد تا به نتيجه بهتري دست يابيد.
- به خاطر داشته باشيد که افراد مختلف داراي قدرت تمرکز متفاوتي هستند. برخي افراد داراي قدرت تمرکز بالاتر و برخي ( داراي قدرت تمرکز ) پايين تري مي باشند. مهم نيست که شما قدرت تمرکز کمي داريد، مهم اين است که مي توانيد آن را تقويت کنيد و براي اين کار نياز به استعداد خاصي نداريد. تقويت اين مهارت تنها بستگي به ميزان ممارست شما در انجام اين تمرينات دارد. کافي است روزي ۱۰ دقيقه براي اين کار وقت صرف کنيد. در پايان، بعد از گذشت زماني شما قادر خواهيد بود که در زمان ها و مکان ها و شرايط گوناگون بر کارها و مطالعات خود تمرکز داشته باشيد. مي دانيد اين به چه معني است؟ توانايي تمرکز کردن، فکر کردن و عمل کردن تحت هر شرايطي با کمال آرامش و خونسردي، واقعا موفقيت بزرگي است.
توصيه آخر اينکه، روي هر تمرين آنقدر کار کنيد تا مطمئن شويد که آن را به درستي انجام داده ايد و کاملا بر آن مسلط گشته ايد.
اکنون به سراغ تمرين ها مي رويم. ممکن است برخي از آنها آشنا يا ساده به نظر برسد، اما انجام آنها باعث مي شود که قدرت تمرکز شما بيشتر شود.

Sunday, May 29, 2005


مهارت هاي يادگيري- قسمت سوم
مطالعه به سبكي ديگر
اغلب دانش آموزان، دانشجويان و علاقه مندان آموزشي از مربيان و استادان خود بارها پرسش مي کنند که چگونه مطالعه کنيم تا مطالب را بهتر در ذهن سازماندهي کنيم؟ صبح زود مطالعه کنيم يا شب هنگام؟ با صداي بلند مطالعه کنيم يا به آهستگي مطالب را مرور کنيم؟ پيشکسوتان فرهنگي نيز با توجه به تجربيات و روش هاي علمي شيوه هايي را توصيه مي کنند. مطلب زير از کتاب زمينه روانشناسي "هيلگارد" تهيه شده که مي تواند پاسخگوي برخي از پرسش هاي مربوط به شيوه هاي مطالعاتي باشد. با هم اين مطلب را مرور مي کنيم:اساس امر مطالعه و خواندن بدون فراموشي، يادگيري و حافظه است. در اين جا با تکنيک " PQRST" ( که مخفف آن در زبان لاتين، " Preview " مرور اجمالي، " Question " سوال، " Read " خواندن، "Self-recitation" تلقين و تکرار " Test" آزمون است) آشنا مي شويد.
مرحله P (مرور اجمالي): در اولين گام مطالعه، مروري اجمالي بر کل مطالب مورد مطالعه کنيد تا از موضوعهاي اصلي آن تصوري پيدا کنيد. اين کار را مي توان با خواندن رئوس مطالب و سپس گفتارهاي اصلي و تصاوير و عکس هاي آن انجام داد. مهمترين جنبه مرحله مرور اجمالي اين است که مي توان خلاصه مطالب را در پايان هر فصل به دقت خواند و در مورد هر يک از نکاتي که در اين خلاصه آمده است تامل کرد. خواه ناخواه به ذهنتان خطور مي کند که بايد پس از خواندن مطالب جواب را پيدا کرده باشيد و دستاورد اين مرحله، به دست آوردن ديد کلي نسبت به عناوين فصل ها و نحوه سازماندهي آنهاست. مرحله Q (پرسش کردن): عناوين اصلي مطالب را به يک يا چند پرسش تبديل کنيد؛ پرسش هايي که با خواندن آن گفتارها، به پاسخ آنها دست مي يابيد. بايد از خود بپرسيد: " مطالب عمده اي که مولف مي خواهد در اين گفتار بيان کند، چيست؟ "
مرحله R (خواندن): در اين مرحله، گفتار مورد نظر را با دقت به معناي آن بخوانيد و بکوشيد جواب پرسش هايي را که در مرحله Q مطرح کرده بوديد بيابيد، لذا بايد در مورد آنچه که در دست مطالعه داريد تامل کنيد و آن را به مطالب ديگري که مي دانيد ارتباط دهيد. پس مي توان واژه ها يا عبارات کليدي را در متن علامت زد. اصولا مي بايست 10 الي 15 درصد متن را علامت زد زيرا در اين مرحله، هدف اين است که واژه ها يا مطالب اصلي متن مشخص شود تا بعد بتوانيد آنها را مرور کنيد. تا وقتي تمام گفتار و مطالب کليدي آن را نخوانده ايد يادداشت برنداريد اين کار کمک مي کند اهميت نسبي هر نکته را دريابيد.
مرحله S (تلقين و تکرار): پس از به پايان رساندن مطالعه مطالب بکوشيد تا نکات عمده آن را به ياد آوريد و اطلاعاتي را که در آن مطرح شده است از حفظ بيان کنيد، درس پس دادن به خود، روش بسيار موثري براي تثبيت مطالب در حافظه است. مطالب را به زبان خودتان بيان کنيد و اطلاعات مطرح شده را از حفظ بگوييد. در نبود افراد بهتر است با صداي بلند اين کار را انجام دهيد اما اگر افراد ديگري هم حضور دارند مي توانيد اين کار را در ذهنتان انجام دهيد. مطلب را با متن مقابله کنيد تا مطمئن شويد که آنها را درست و کامل به ياد آورده ايد. با تکرار يا از برکردن مطالب، متوجه مي شويد که چه چيزهايي را به خاطر نسپرده ايد. اين کار به شما کمک مي کند تا اطلاعات را در ذهن خود سازماندهي کنيد. پس از آنکه گفتار اولي به پايان رسيد مي توانيد به گفتار بعدي بپردازيد و باز هم مراحل S.R.Q را در مورد آن به کار بنديد. همين روش را تا پايان گفتارهاي يک فصل اعمال کنيد.مرحله T (آزمون): پس از پايان مطالعه يک فصل، بايد از خودتان امتحان بگيريد و کل مطالب فصل را مرور کنيد. بنابراين يادداشت هاي خود را دوره کنيد و ببينيد که آيا نکات اصلي را به ياد مي آوريد يا نه؟ بکوشيد تا دريابيد که مطالب مختلف فصلها چه ارتباطي با هم دارند؟ در مرحله T ، ممکن است براي يافتن مطالب و نکات کليدي به کل فصل مراجعه کنيد و در اين مرحله بايد خلاصه فصل ها را بخوانيد، همچنين به هر مدخلي جزئيات بيشتري بيفزائيد. مرحله T را نبايد به شب امتحان موکول کرد، بهترين زمان براي اولين مرور هر فصل، بلافاصله پس از خواندن آن است. پژوهشهاي انجام شده نشان مي دهد که روش (PQRST) بسيار مفيد بوده است، به گونه اي که بر روخواني ساده مطالب فصل، از ابتدا تا انتها ارجحيت دارد، مرحله تلقين و تکرار در اين روش بسيار مهم است. به جاي چند بار خواندن مطالب بخش عمده زمان مطالعه را براي حفظ کردن فعالانه مطالب صرف کنيد. بر اساس پژوهشهاي انجام شده، خواندن دقيق خلاصه مطالب هر فصل، پيش از خواندن آن، بهره وري مطالعه را بسيار بيشتر مي کند. خواندن خلاصه هر فصل سبب مي شود که کل مطالب آن در ذهن سازماندهي شود. حتي اگر نخواهيد از تمام مراحل روش (PQRST) پيروي کنيد خوب است به اهميت تلقين و تکرار و خواندن خلاصه مطلب فصل براي ورود به مطلب توجه خاصي مبذول کنيد.
روح اله آقاصالح

Tuesday, May 24, 2005

مهارتهاي يادگيري
قسمت دوم** آموزش هوش
در گذشته چنين تصور مي شد که هوش يک توانايي ارثي غير قابل تغيير است و به همين دليل آموزش در آن تأثيري نخواهد داشت.
اين انديشه حاصل نظريه هايي بود که هوش را تغيير ناپذير مي دانستند. نظريه هاي تازه تر که هوش را يک رشته فرآيند ذهني مي دانند بر تغيير ناپذيري آن اصرار چنداني نمي ورزند و لذا از لحاظ پرورشي نظريه هاي اميدوار کننده تري هستند . گيج و برلاينر 1992- (Gage & Borliner) در اين باره مي گويند:" ما مي توانيم به برنامه هاي آموزش حل مسأله اي که رفتار هوشمندانه را افزايش مي دهند بينديشيم. ما مي توانيم به برنامه هايي بينديشيم که به دانش آموزان کمک مي کنند تا زمان يادگيري، استراتژي هاي يادگيري يا توالي مطالب يادگيري خود نظارت کنند. مي توانيم درباره مهارت هاي رمزگرداني يا مهارت هاي مقايسه کردن دانش آموزان کار کنيم – اگر فکر مي کنيم مشکل آنان به اين قسمت مربوط مي شود – با آگاهي کامل از مفاهيم مربوط به هوش در نظريه هاي خبرپردازي جاري، مي توانيم درک کنيم که پائين بودن سطح توانايي هاي کلي ذهني يک شرايط عمومي فرد نيست بلکه يک الگوي رفتاري قابل اصلاح است."اسلاوين (1991) در کتاب "روان شناسي پرورشي" خود يکي از روش هاي معروف آموزش توانايي هاي هوشي را با نام غني سازي موثر* معرفي کرده است. اين روش به وسيله ريون فيورستاين (Reuven Feurestein) ابداع شده است. در اين برنامه آموزشي دانش آموزان يک رشته تکليف کتبي يا اصطلاحاً مداد و کاغذي را نظير آنچه در شکل ديده مي شود انجام مي دهند. هدف اين تمرين ها ايجاد مهارت هاي ذهني از قبيل طبقه بندي، مقايسه ، جهت يابي فضايي و توالي عددي است.برنامه آموزشي غني سازي موثر در هفته سه تا چهار ساعت و براي حداقل دو سال متوالي به اجرا در مي آيد. اين برنامه معمولاً براي دانش آموزان ضعيف و يا داراي ناتواني هاي يادگيري مورد استفاده قرار مي گيرد. اسلاوين به پژوهش هايي اشاره مي کند که نشان داده اند روش غني سازي موثر، اگر به طور کامل به اجرا در آيد در افزايش عملکرد دانش آموزان در آزمون هاي استعداد و هوش تاثير مثبت خواهد داشت. حتي بعضي مطالعات نشان داده اند که تاثير اين روش در بالا بردن نمرات آزمون استعداد تا دو سال پس از پايان يافتن برنامه آموزشي، دوام داشته است.در مقابل برخي از صاحب نظران ( از جمله استرنبرگ و بهانا، 1986) گفته اند که روش غني سازي موثر صرفا به دانش آموزان ياد مي دهد که چگونه به آزمون هاي هوش جواب دهند. آنان به عنوان دليلي بر اين ادعاي خود گفته اند، بسياري از تمرين هاي اين روش آموزشي ( مانند آنچه در شکل آمده ) شبيه به سؤالات آزمون هاي هوش هستند. اسلاوين در نتيجه گيري از بحث خود پيرامون آموزش مهارت هاي انديشيدن گفته است: " تا زماني که برنامه هاي مهارت هاي انديشيدن نشان نداده اند که علاوه بر افزايش عملکرد يادگيرندگان در آزمون هاي هوش، مي توانند پيشرفت تحصيلي دانش آموزان را نيز افزايش دهند، استفاده از آنها در مدارس محدود خواهد بود".هر چند که هنوز درباره چگونگي تغيير پذيري هوش، اختلاف نظر فراوان وجود دارد و گر چه تا کنون روش هاي نظام دار آموزشي متنوعي براي آموزش هوش و استعداد تدوين نشده ، اما شواهد تجربي و نظريه هاي تربيتي فراواني موجود که نشان مي دهد غني سازي محيط رشد و تربيت افراد به ويژه در سال هاي اوليه زندگي در پرورش استعدادهاي ذهني موثرند. معلمان با سرلوحه قرار دادن اين اصل مي توانند به رشد استعدادهاي دانش آموزان کمک کنند.

Monday, May 23, 2005

مهارتهاي يادگيري
قسمت اول** آموزش خلاقيت

همه روان شناسان پرورشي و متخصصان آموزشي معتقدند که توانايي هاي آفريننده و شيوه هاي فکري واگرا را مي توان به افراد، به
ويژه به کودکان و نوجوانان، آموزش داد. ما اينجا به طور خلاصه به چند اصل کلي براي پرورش خلاقيت اشاره مي کنيم.1. تجارب کودکان را به موقعيت هاي خاص محدود نکنيد.سؤالاتي بپرسيد که با چرا و چگونه آغاز مي شوند، نه کجا و چه کسي و چه وقت. سؤال هايي طرح کنيد که داراي جواب هاي متعدد باشند. سؤال هايي که تنها يک جواب دارند منجر به تفکر همگرا مي شوند، سؤال هايي که جواب هاي متعددي را در يادگيرنده بر مي انگيزانند. شوق تفکر واگرا و آفرينندگي است.2. براي طرح سؤال ها و انديشه هاي غير معمول و بديع ارزش قائل شويد.از سؤال هاي غير معمول که از سوي دانش آموزان طرح مي شوندو شما از عهده جواب آنها بر ني آييد نهراسيد. به آنها کمک کنيد و با همکاري يکديگر به جستجو براي يافتن جواب اين سؤالات بپردازيد.3. فرصت هايي براي خود آموزي و يادگيري اکتشافي در اختيار يادگيرندگان قرار دهيد.4. نسبت به تفاوت هاي فردي يادگيرندگان با احترام برخورد کنيد. گورتزل (1962- Gortzel) پس از بررسي شرايط پرورشي 400 نفر از افراد برجسته قرن بيستم تأثير شرايط پرورشي آموزشگاه ها و روش آموزشي معلمان را بر رشد توانايي هاي خلاق در کودکان به گونه زير بيان داشته است. " معلماني که بيش از معلمان ديگر مورد احترام و علاقه افراد نخبه مورد مطالعه ما قرار داشتند، معلماني بودند که به اين افراد امکان مي دادند تا متناسب با توانايي هايشان پيش بروند. فرصت فعاليت کردن در موضوعات دلخواهشان را به آنها مي دادند و آنها را به تفکر وا مي داشتند و کتاب هاي مهيج به آنها معرفي مي کردند"5. رفتارهاي آفريننده را براي کودکان سر مشق قرار دهيد.يلون و نيستاين (1977) در اين مورد گفته اند: " دانش آموزان کلاس پنجم ابتدايي پس از مشاهده رفتارهاي خلاق نشان داده شده در يک فيلم يا از سوي معلم، رفتارهاي خلاق از خود نشان داده اند."6. از روش ها و فنون ويژه بالا بردن سطح آفرينندگي استفاده کنيد.معروف ترين اين روش ها روش بارش مغزي است. در اين روش معلم مسأله اي را به دانش آموزان مي دهد و از آنها مي خواهد تا هر چه راه حل براي مسأله به ذهنشان مي رسد بگويند. معلم دانش آموزان را براي دادن راه حل ها و اظهار نظرهاي مختلف تقويت مي کند ولي پيش از ارايه تمامي راه حل ها از سوي دانش آموزان، درباره آنها هيچ گونه اظهار نظري نمي نمايد.روش آموزش ديگري که منجر به بالا بردن سطح فعاليت هاي خلاق يادگيرندگان مي شود، آموزش مهارت هاي پژوهشي (Research Skill) است. آموزش مهارت هاي پژوهشي به طرح و آزمودن فرضيه از سوي يادگيرندگان کمک مي کنند. روش هاي درست طرح فرضيه و آزمون فرضيه از سوي يادگيرندگان کمک مي کند. روش هاي درست طرح فرضيه و آزمون فرضيه به وسيله کودکان منجر به ايجاد طرز تفکر آفريننده در آنها مي شود.علاوه بر روش هاي فوق روش مطالعه آفريننده (Creative Study) نيز روش موثري در آموزش خلاقيت است. تورنس و هارمون (1961) نشان داده اند که مي توان به کودکان آموزش داد تا مطالب را به طور آفريننده بخوانند. آنها در اين باره راهنمايي هاي زير را در اختيار دانش آموزان قرار داده اند:وقتي که به خواندن مطالب يک کتاب مي پردازيد به مورد استفاده هاي مختلف اطلاعاتي که در آن کتاب به آنها بر مي خوريد بينديشيد. خيلي اهميت دارد به راههايي که مي توانيد اطلاعات خوانده شده را در زندگي شخصي و حرفه اي خود به کار ببنديد فکر کنيد.تنها به اين سوال اکتفا نکنيد که مولف چه مي گويد؛ از خود بپرسيد که چگونه مي توانم آنچه را که نويسنده نوشته است، مورد استفاده قرار دهم. تنها به يک مورد اکتفا نکنيد تا آنجا که مي توانيد موارد استفاده هاي بيشتري را بيابيد و بعضي از آنها را براي مصارف آينده خود يادداشت کنيد. ممکن است مدتي وقت لازم باشد تا اين نوع مطالعه کردن را بياموزيد. با اين حال مأيوس نشويد بعد از دو سه روز خواهيد ديد که مي توانيد اين روش مطالعه را به راحتي به کار ببنديد.
روح اله آقا صالح

به نام خدا
در راستاي سياستهاي كارشناسي سنجش وارزشيابي تحصيلي وتربيتي درزمينه ي دانش افزايي همكاران ومعلمان محترم
مجموعه مقالات مربوط به مهارتهاي يادگيري با عنايت به سايت مدرسه ي اينترنتي ارائه مي گردد. اولين موضوع اين مجموعه
آموزش خلاقيت مي باشد
باتشكر موسوي زاهد
دوم خرداد84

This page is powered by Blogger. Isn't yours?